Πως και πότε είναι καλό να μαθαίνουν τα παιδιά μουσική

Πως και πότε είναι καλό να μαθαίνουν τα παιδιά μουσική: Απαντήσεις από έναν αναγνωρισμένο μουσικό

Η Fanny που γράφει για το e-mama.gr, πήρε συνέντευξη από έναν διεθνώς αναγνωρισμένο μουσικό, ο οποίος έχει μεγάλη εμπειρία στη μουσική διδασκαλία σε παιδιά, ενώ είναι και ο ίδιος πατέρας ενός μικρού παιδιού. Ο κύριος Λάκης Τζήμκας, απαντάει σε όλες τις απορίες και ερωτήσεις μας και δίνει πολύ χρήσιμες πληροφορίες για τη μουσική εκπαίδευση των παιδιών και τη σημασία της.

Κύριε Τζήμκα,

Είστε ένας διεθνώς αναγνωρισμένος μουσικός, με σημαντικές σπουδές στην Ελλάδα και το εξωτερικό αλλά και μεγάλη διδακτική εμπειρία στη μουσική. Θα ήθελα καταρχήν να σας ευχαριστήσω που δεχθήκατε την πρόσκληση να απαντήσετε στις ερωτήσεις του e-mama.gr και να μας δώσετε τα φώτα σας σε σχέση με την επιλογή της μουσικής ως δραστηριότητα των παιδιών και το τι αυτή μπορεί να τους προσφέρει.

Και θα ξεκινήσω με την κλασική ερώτηση: σε ποια ηλικία και πώς ξεκινήσατε εσείς να ασχολείστε με τη μουσική και γιατί επιλέξατε το μπάσο ως μουσικό όργανο;

Κάπου στα δέκα θέλησα να μάθω πιάνο, δε θυμάμαι ακριβώς πώς προέκυψε αυτή η επιθυμία αλλά τότε ήταν που ζήτησα από τους γονείς μου πιάνο και ξεκίνησα σπουδές. Παρότι φαινόταν να έχω ταλέντο, κάποια στιγμή αποφάσισα πως προτιμούσα να παίζω ποδόσφαιρο με τους φίλους μου και σταμάτησα. Ξανασχολήθηκα με τη μουσική γύρω στα 14 ως μπασίστας σε ένα συγκρότημα που ξεκινήσαμε για να περνάμε καλά. Εκείνη την εποχή έλεγα πως είναι μεγάλη βλακεία να σπουδάζει κανείς μουσική.

Αλήθεια; Και πώς βρεθήκατε να σπουδάζετε στην Αυστρία μουσική στο Πανεπιστήμιο;

Όχι μόνο στην Αυστρία, αλλά να κάνω 15 χρόνια σπουδές πάνω στη μουσική. Aυτό, βέβαια, είναι μεγάλη ιστορία για να την πούμε τώρα.

Και φαντάζομαι πως δεν το έχετε μετανοιώσει…

Πώς θα μπορούσα όταν οι σπουδές μου έδωσαν τα εφόδια για να ζω από αυτό που μου αρέσει να κάνω. Γιατί και το να παίζω μουσική και το να διδάσκω μουσική με γεμίζει αφάνταστα.
η σημασία της μουσικής εκπαίδευσης 3

Είστε πατέρας ενός νηπίου και η γυναίκα σας είναι επίσης μουσικός, οπότε το παιδί σας μεγαλώνει εκ των πραγμάτων σε μουσικό περιβάλλον. Πόσο αυτό πιστεύετε ότι το επηρεάζει σε σχέση με τη μουσική;

Γενικά είμαι της άποψης ότι το παιδί πρέπει να εκτεθεί στη μουσική και να έχει μουσικά ερεθίσματα από μικρό. Η γυναίκα μου που είναι πιανίστρια με σπουδές 20 χρόνων βάζει τον μικρό που είναι ενός χρόνου πάνω στο πιάνο και εκείνος πατάει τα πλήκτρα και χαίρεται. Αλλά είναι ακόμη πολύ νωρίς για να δείξει κάτι.

 

Ποια είναι, λοιπόν, η κατάλληλη ηλικία για να ξεκινήσει ένα παιδί να ασχολείται με τη μουσική αλλά και μουσικές σπουδές; Κάποιοι λένε όσο νωρίτερα τόσο το καλύτερο.

Το παιδί μπορεί να ξεκινήσει να ασχολείται με τη μουσική ως παιχνίδι από την ηλικία των 3 ετών, αλλά γύρω στα 5 είναι, πιστεύω, η ηλικία που μπορεί να μας δείξει αν ενδιαφέρεται. Θα ήταν καλό να γίνει μια συζήτηση μαζί του, χωρίς πίεση, για να δούμε αν του αρέσει κάποιο όργανο και αν θα ενδιαφερόταν να ξεκινήσει σπουδές γύρω από τη μουσική. Η εμπειρία μου έχει δείξει ότι όταν σπουδάζει κάποιος μουσική όσο νωρίτερα ξεκινήσει τόσο πιο πολύ χρόνο έχει για να μάθει πράγματα. Με την προϋπόθεση πάντα ότι θέλει να ασχοληθεί με τη μουσική. Γιατί αν από την αρχή ή και στην πορεία το παιδί καταλάβει πως δεν θέλει να ασχοληθεί, τότε δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να πιεστεί να συνεχίσει.

 

Υπάρχουν κάποια όργανα τα οποία είναι πιο κατάλληλα ανάλογα με την ηλικία των παιδιών, κατάλληλα όργανα για κορίτσια και αγόρια; Η φωνή είναι ένα όργανο που πρέπει να αντιμετωπιστεί όπως τα υπόλοιπα;

Tα όργανα που, σίγουρα, μπορεί να ξεκινήσει ένα παιδί με τη μουσική είναι το πιάνο και τα κρουστά γιατί είναι πιο εύκολο το παιδί να έχει ανταπόκριση από το όργανο. Δεν θα ήθελα να περιορίσω τα όργανα σε κοριτσίστικα και αγορίστικα. Σήμερα τα κορίτσια παίζουν ντραμς και κοντραμπάσο. Δεν υπάρχει περιορισμός αρκεί το παιδί να αγαπάει το όργανο. Η φωνή απαιτεί μουσικές σπουδές, βάσεις αρμονίας, ένα όργανο, κυρίως πιάνο, είναι πιστεύω απαραίτητο.

 

Τι είναι και πώς εμφανίζεται το ταλέντο; Μπορούν όλα τα παιδιά να ασχοληθούν με τη μουσική ή μήπως όχι;

Το ταλέντο μπορείς να το καταλάβεις. Όταν το παιδί πιάσει κάποιο όργανο και παράξει ήχους που ακούγονται αρμονικά, όταν δείξεις κάτι σε ένα παιδί κι αυτό το εκτελέσει αμέσως καταλαβαίνεις ότι υπάρχει ταλέντο. Αλλά αυτές οι περιπτώσεις είναι σπάνιες. Γενικά πιστεύω ότι όλα τα παιδιά μπορούν να ασχοληθούν με τη μουσική και δεν περιμένω από τους μαθητές μου να είναι εξαιρετικά ταλέντα για να ασχοληθούν. Η μόνη προϋπόθεση είναι να θέλουν, να το επιλέγουν τα ίδια.η σημασία της μουσικής εκπαίδευσης

Ένα παιδί είναι καλό να ακολουθήσει μαθήματα σε Ωδείο ή κατ’ ιδίαν; Υπάρχει κίνδυνος το Ωδείο ή ο καθηγητής να μην επιτρέψει σε ένα ταλέντο να αναπτυχθεί;

Πιστεύω πως δεν έχει σημασία αν θα είναι Ωδείο ή ιδιαίτερα μαθήματα αλλά το ποιος είναι ο δάσκαλος που έχει το παιδί. Η εμπειρία του στη διδασκαλία σε παιδιά παίζει πολύ μεγάλο ρόλο καθώς και η επικοινωνία του με αυτά. Για παράδειγμα, ένα παιδί θα είναι πολύ τυχερό αν ξεκινήσει με μουσική προπαιδεία στην οποία θα έχει δάσκαλο με αντίστοιχο πτυχίο. Δυστυχώς στην Ελλάδα οι καθηγητές αυτοί είναι ελάχιστοι αλλά σίγουρα το επίπεδο στη διδασκαλία της μουσικής έχει ανέβει πολύ τα τελευταία χρόνια. Υπάρχουν πολλοί καθηγητές που έχουν σπουδάσει στο εξωτερικό, υπάρχουν και τα μουσικά σχολεία. Στο παρελθόν πιστεύω πως υπήρχαν περισσότεροι μη ικανοί καθηγητές οι οποίοι ίσως έχουν καταστρέψει και μουσικά ταλέντα. Από την άλλη υπήρχαν και κάποιοι που με λίγα μέσα αλλά πολύ αγάπη για τη μουσική είχαν τεράστια προσφορά στη μουσική παιδεία της Ελλάδας.

 

Πώς είναι τα παιδιά στο μάθημα; Βλέπουν τη μουσική ως διασκέδαση ή ως πρόσθετη σκληρή δουλειά στο ήδη βεβαρημένο τους πρόγραμμα;

Το σίγουρο είναι ότι σε καμία περίπτωση δε χρειάζεται πίεση. Το παιδί πρέπει να χαίρεται, να αντλεί ευχαρίστηση από την ενασχόλησή του με τη μουσική και όχι να το αισθάνεται ως κατ’ ανάγκη έργο. Και πρέπει να ευχαριστιέται και όταν μελετάει και όταν πάει στο μάθημα.

 

Είναι αλήθεια ότι ένα παιδί μπορεί να αποκτήσει δεξιότητες μέσω της μουσικής (πχ. κατανόησης, δημιουργικότητας, κοινωνικότητας); Πώς επηρεάζεται η ψυχολογία του; Θα μπορούσε η εκμάθηση κάποιου μουσικού οργάνου να είναι και μια μορφή θεραπείας σε παιδιά που περνάνε δύσκολες καταστάσεις ή αντιμετωπίζουν προβλήματα όπως η απόσπαση προσοχής, ο αυτισμός;

Γενικά η ενασχόληση με τη μουσική πιστεύω ότι καλλιεργεί τον άνθρωπο. Βλέπω και από τα μουσικά σχολεία ότι οι μαθητές σε αυτά είναι παιδιά με πιο ήπιο χαρακτήρα, ίσως και πιο χαρούμενα. Η εκμάθηση μουσικών οργάνων έχει χρησιμοποιηθεί παγκοσμίως ως μέσο βελτίωσης της ψυχολογίας των παιδιών σε ιδιαίτερες περιπτώσεις και μπορεί να κάνει, πιστεύω, θαύματα αρκεί να το θέλει το παιδί. Αν, δηλαδή, κάποιο παιδί πάσχει από απόσπαση προσοχής και το βάλουμε με το ζόρι να μάθει κάποιο όργανο, αυτό όχι μόνο δεν θα έχει αποτέλεσμα αλλά μπορεί να κάνει τα πράγματα χειρότερα.

 

Πολλοί γονείς αγνοούν ή αμφισβητούν τη μουσική και το τι αυτή προσφέρει. Επικεντρώνονται σε ασχολίες που ίσως θα επιφέρουν περισσότερα χρήματα στην ενήλικη ζωή του παιδιού τους. Τι θα λέγατε σε έναν γονιό που έχει δίλλημα αν πρέπει το παιδί του να μάθει μια δεύτερη ξένη γλώσσα ή να μάθει κάποιο μουσικό όργανο;

Όπως είπα και πριν πιστεύω πως η ενασχόληση με τη μουσική καλλιεργεί τον άνθρωπο και του δίνει εφόδια για τη ζωή που δε θα του δώσει, για παράδειγμα, μια δεύτερη ξένη γλώσσα. Από την άλλη καταλαβαίνω πως αν δούμε το θέμα επαγγελματικά η μουσική δεν είναι η πρώτη επιλογή των γονιών για τα παιδιά τους γιατί η αλήθεια είναι πως στην Ελλάδα οι ευκαιρίες για τους μουσικούς είναι πολύ περιορισμένες. Υπάρχει όμως και η περίπτωση το παιδί να είναι ένα μεγάλο ταλέντο και να γίνει ένας διάσημος μουσικός που θα κερδίζει και πολλά χρήματα.η σημασία της μουσικής εκπαίδευσης 2

Γνωρίζω ανθρώπους οι οποίοι ασχολήθηκαν με τη μουσική στα παιδικά τους χρόνια και ενώ τα πήγαιναν πολύ καλά στο Ωδείο και πήραν και πτυχία, μετά δεν ασχολήθηκαν ποτέ με τη μουσική. Γιατί πιστεύετε πως μπορεί να συμβαίνει αυτό;

Έχω δει μουσικούς με πτυχία αρμονίας οι οποίοι υστερούν σε βασικές θεωρητικές μουσικές γνώσεις, κάτι που μου έκανε πάντα εντύπωση. Για αυτό και θεωρώ πως είναι σημαντικός ο δάσκαλος – δεν μπορεί να λες σε ένα παιδί ότι τα πάει πολύ καλά όταν δεν τα πάει καλά.

 

Τι θα συμβουλεύατε τα παιδιά που αισθάνονται άγχος και πίεση όταν είναι να παίξουν μπροστά σε κόσμο;

Αυτό που πιστεύω είναι πως όταν παίζουν οι μουσικοί θα πρέπει να μην έχουν στο μυαλό τους τον εαυτό τους και την εικόνα τους αλλά τη μουσική, γιατί όταν παίζουν είναι εκεί για να φτιάξουν ήχους και όχι για να δείξουν τα ρούχα τους και τα μαλλιά τους. Θα τα συμβούλευα να είναι συγκεντρωμένα στη μουσική τους και, ακόμη και αν οι συνθήκες δεν είναι ιδανικές, όπως όταν ο ήχος είναι κακός, για παράδειγμα, να συγκεντρώνονται στη μουσική και να κάνουν ό,τι καλύτερο μπορούν.

 

Τα παιδιά στην εφηβεία επιλέγουν συνήθως είδη μουσικής που έχουν συνδεθεί με τη χρήση ναρκωτικών και υπάρχουν πολλά παραδείγματα μουσικών οι οποίοι έχουν καταστραφεί από τις καταχρήσεις ή πέθαναν πολύ νέοι. Υπάρχει και η θεωρία ότι κάποιοι μουσικοί παίζουν καλύτερα παίρνοντας ναρκωτικά. Ποια είναι η γνώμη σας;

Το πρόβλημα των ουσιών και της εξάρτησης είναι πολύ μεγάλο και πρέπει κατά τη γνώμη μου να απασχολεί κάθε γονιό, είτε το παιδί του ασχοληθεί με τη μουσική είτε όχι. Πρέπει οι γονείς να είναι κοντά στο παιδί, να έχουν καλή επικοινωνία και να βοηθήσουν ώστε ο χαρακτήρας του να ενδυναμωθεί για να μπορεί να λέει όχι. Σίγουρα οι μουσικοί, όχι βέβαια οι μουσικοί της κλασσικής, αλλά του ροκ, της τζαζ και των λαϊκών όπως και οι άνθρωποι του θεάματος είναι περισσότερο εκτεθειμένοι σε αλκοόλ και ουσίες γιατί βρίσκονται σε χώρους που και τα δύο υπάρχουν σε αφθονία, αυτό είναι η πραγματικότητα. Αλλά σίγουρα τα ναρκωτικά δεν σε κάνουν καλύτερο μουσικό και αν δεν μπορείς να παίξεις μουσική χωρίς ουσίες γιατί δεν μπορείς να συγκεντρωθείς, φοβάσαι, δεν έχεις αυτοπεποίθηση, τότε κινδυνεύεις όντως, αλλά αυτό δεν έχει να κάνει με τη μουσική.

FannyΛάκης Τζήμκας
Ο Λάκης Τζήμκας γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1968 και μεγάλωσε στην πόλη της Κοζάνης. Σπούδασε ηλεκτρικό μπάσο στο Σύγχρονο Ωδείο Θεσσαλονίκης με δάσκαλο το Μανώλη Σιδερίδη, ενώ το 1994 φοίτησε στο American Institute Of Music στη Βιέννη της Αυστρίας με τους Angus Thomas και Jonas Hellborg. Το 1995 μπήκε στο μουσικό πανεπιστήμιο του Graz. Εκεί ξεκίνησε τις σπουδές του με τον Wayne Darling στο τζαζ κοντραμπάσο και τον Ewald Zimmerman στο κλασσικό κοντραμπάσο, σπουδές που ολοκλήρωσε τον Ιούνιο του 2000 με τον τίτλο Magister Art. Σπούδασε επίσης στο Πανεπιστήμιο Μακεδονία με τον Ευγένιο Πολίτη 2003-2007, απ΄ όπου πήρε το δίπλωμα με ειδίκευση στο κλασικό κοντραμπάσο.

Έχει διδάξει από το 2000-2010 στο ωδείο Φίλιππος Νάκας, στο Μουσικό Γυμνάσιο-Λύκειο Θεσσαλονίκης, 2003-2005 στο τζαζ τμήμα στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο 2005-2008, από το 2009-2012 διδάσκει στο Μουσικό Γυμνάσιο- Λύκειο Σερρών και από το 2013 διδάσκει και πάλι στο Μουσικό Γυμνάσιο-Λύκειο Θεσσαλονίκης αλλά και στο Σύγχρονο Ωδείο Θεσσαλονίκης.

Ο κατάλογος με τις συνεργασίες και συμμετοχές του ως μουσικός, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εγχώριο επίπεδο είναι ατελείωτος Ενδεικτικά έχει συνεργαστεί με: Wayne Brasel, Angus Thomas, Danny Hayes, James Carter, Mark Murphy, Fritz Pauer, Jon Hendricks, Christian Rover, Alan Jones, Mordy Ferber, Joris Dudli, Henry Robinett, Karl Ratzer, Γεωργία Συλλαίου, Δημήτρη Βασιλάκη, Τηλέμαχο Μούσα, Σάσα Παπαλάμπρου, Παντελή Στόικο, Σάκη Παπαδημητρίου, Μάκη Στεφανίδη, Χρήστο Γερμένογλου, Νεκτάριο Καραντζή, Αλέκο Παπαδόπουλο, Δημήτρη Τσάκα αλλά και τη Big Band και Συμφωνική Ορχήστρα του μουσικού πανεπιστημίου του Graz.
Με την ιδιότητα του leader, ή co-leader, εμφανίζεται στο Lakis Tzimkas Quartet, στο Apopsis Trio, στο Τρίο Βαλκάνο, στους Free Call, στους Bass To Bass και στους Categoria X.
Τον Οκτώβριο του 2002 διηύθυνε και έπαιξε στη Magic Road Big Band, μαζί και με τους Milcho Leviev και Βίκυ Αλμαζίδου, ενώ άλλες συνεργασίες του των τελευταίων ετών περιλαμβάνουν ονόματα, όπως: Sheila Jordan, Christos Rafalides, Sanni Orasmaa, Andy Sheppard, Chico Freeman, Rex Richardson, Luiza Celentano, Chuck Manning, Richie Morales, Airto Moreira, Glen Ferris, Venchi Blagoev, Rick Margitza, Ed Neumeister, Ron Petrides, Terence Blanchard, Teodosii Spassov, Justin Faulkner, Amir Gwirtzman και άλλους όπως επίσης και συνεργασίες με την Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης και τη Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Θεσσαλονίκης
Το 2014 ήταν υπεύθυνος για το μουσικό μέρος της έναρξης των Δημητρίων και φέτος συμμετέχει στην επιτροπή για τη ερχόμενη διοργάνωση των Δημητρίων.
Έχει ηχογραφήσει για παραστάσεις του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος και μουσική του, μαζί με το trio Balkano, χρησιμοποιήθηκε στην ταινία «Κάτω από το σεντόνι» που προβλήθηκε στο διεθνές φεστιβάλ κινηματογράφου Θεσσαλονίκης 2005. Με το trio Balkano συμμετέχουν στο ντοκιμαντέρ «Θεσσαλον-ήχοι» που προβλήθηκε στο διεθνές φεστιβάλ ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης το Μάρτιο του 2011.

Δισκογραφία:
• Faton Macula – “I Remember You” (1998)
• Krzystofa Górniak – “Tales” (2000)
• Blue Train with Wayne Brasel – “Sky Paths” (2002)
• Snoopy’s Love – “Humans On Mother Earth are H.(O.M.)E.” (2003)
• Lakis Tzimkas – “Different Faces” (2004)
• Terra Incognita – “Terra Incognita II” (2005)
• Apopsis Trio – “Epiroes” (2005)
• Trio Balkano – “Sometime Now” (2006)
• Τηλέμαχος Μούσας – “Κυκνοστάλαγμα” (2006)
• Free Call – “Montage For The Lost Time” (2006)
• Bass to Bass (2007)
• Plan 3 – From Stockholm to Samothraki (2013)

Πηγή: e-mama.gr